De vraag "Hoe bepaal ik het geslacht van mijn (dwerg) kreeft?" komt vaak terug.

Heelwat beginnende hobbymensen en geïnteresseerden nemen een kreeft in huis en zouden graag weten hoe ze makkelijk het geslacht van hun nieuwe huisdier kunnen bepalen.

Eigenlijk is het heel makkelijk om het geslacht van een kreeft te bepalen. Verschillende mannieren om dit te doen worden in dit topic uitvoerig besproken

Bij rivierkreeften zijn er twee grote groepen die verschillen in de bouw van hun voortplantingsorganen.
Enerzijds zijn er de kreeften van het Cherax type, en anderzijds de overige soorten.

Zo kan je het verschil bepalen:


1. Geslachtsonderscheid bij Cherax soorten:

Mannetjes en vrouwtjes hebben gonoporen aan de basis van de looppoten. Aan de hand van waar deze zich bevinden kan je bepalen of je een mannetje of een vrouwtje hebt.
Een gonopore is te herkennen als een ronde of ovaalvormige heldere (doorschijnende) vlek aan de pootbasis.

Enkele foto’s:


foto: Koen Verrees


foto: Ijsbrand Smid (Iceman)

Dit is een mannetje van een Cherax kreeft, men kan de gonoporen duidelijk zien aan de basis van het 5e "laatste paar" poten.


foto: Ijsbrand Smid (Iceman)

Bij de vrouwelijke dieren zijn er ook gonoporen aanwezig, het verschil is dat ze bij een vrouwtje aan de basis van het derde paar looppoten (het eerste paar poten zijn de scharen) te vinden zijn.

Bij een bepaalde groep van Cherax kreeften (enkel het subgenus Astaconephrops) hebben volwassen mannetjes een rode of wit-gele vlek (afhankelijk van de soort) aan de buitenkant van de scharen als gevolg van een lokale ontkalking van de cuticula. Deze zachte "patches" verraden dat het om een mannetje gaat. Vrouwtjes hebben dit niet.
Deze patches worden groter naarmate het dier ouder wordt. Bij hele jonge kreeften zijn deze patches nog niet zichtbaar.

Enkele bekende soorten van dit subgenus zijn: Cherax boesemani en Cherax quadricarinatus
Neem voor meer foto’s ook een kijkje in onze database.

Hier een link naar beide soorten:
Cherax boesemani en Cherax quadricarinatus (Roodschaarkreeft)

Enkele foto’s:


foto: Xavier Vermeersch


foto: Xavier Vermeersch

Een mannelijke Cherax (Astaconephrops) quadricarinatus met de typische rode patches.


2. Geslachtsonderscheid bij de niet -Cherax soorten:

Bij kreeften van het genus Procambarus, Cambarus, Astacus, Pacifastacus, Cambarellus (dwergkreeft), enz... is het verschil tussen man en vrouw nog eenvoudiger te achterhalen.
Bij mannetjes zijn de eerste twee paar pleopoden (de zwempootjes onder de staart) gonopoden geworden en hebben ze een functie bij de paring. Deze duidelijk zichtbare structuren die naar voren toe tegen het lichaam worden geklapt zijn al bij jonge dieren te herkennen (nog voor dat ze geslachtsrijp zijn).

Enkele foto’s:


foto: Ijsbrand Smid (Iceman), met toestemming bewerkt


foto: Chris Lukhaup


foto: Chris Lukhaup

Vrouwelijke dieren missen deze gonopoden en hebben net zoals vrouwelijke cherax kreeften gonoporen aan de basis van het derde paar poten (scharen = 1e paar poten) zoals op de volgende foto's te zien is.



foto: Ijsbrand Smid (Iceman), met toestemming bewerkt


foto: Chris Lukhaup


foto: Chris Lukhaup

Kreeften worden geslachtsrijp vanaf een zekere lengte en dus niet na een vast aantal verschalingen.
De geslachtsdelen ontwikkelen zich stilaan tot ze hun definitieve vorm hebben aangenomen. Jongere dieren kunnen dus ook op basis van deze kenmerken op geslacht gedetermineerd worden.


3. Nog enkele tips - Uiterlijke kenmerken

Volwassen kreeften vertonen vaak ook secundaire geslachtskenmerken.
Zo hebben mannetjes vaak grotere, langere en sterkere scharen, en hebben vrouwtjes kleinere scharen en een breder achterlijf met grotere segmenten (ze moeten de eitjes kunnen dragen).


foto: Ijsbrand Smid (Iceman), met toestemming bewerkt

De scharen van een volwassen Procambarus alleni man. Duidelijk is te zien dat ze lang en smal zijn, een typische vorm voor een mannetjeskreeft.



foto: Ijsbrand Smid (Iceman), met toestemming bewerkt

Bij een volwassen vrouwtje Procambarus alleni kan men goed zien dat de scharen minder lang zijn en een meer gedrongen, compacte bouw hebben.


4. Soms kan je er echt niet naast kijken


foto: Remco Brand


foto: Remco Brand

Bij een paring (hier Procambarus alleni) houdt het mannetje altijd de scharen van het vrouwtje vast. Het vrouwtje neemt een volledig gestrekte houding aan, scharen recht naar voor.

Dit filmpje van Spock (Edwin) laat zien hoe de paring in zijn werk gaat

starring: Procambarus alleni



foto: Remco Brand


Een kreeft met eitjes is per definitie altijd een vrouwtje Hier een drachtig Procambarus vasquezae vrouwtje


Marmerkreeften zijn een buitenbeentje in de kreeftenwereld. Link naar database: Procambarus spp. (Marmerkreeft)


foto: Xavier Vermeersch

Alle dieren zijn vrouwtjes, er zijn gewoon geen mannetjes bekend bij deze soort.
Ze planten zich voort via een biologisch proces dat parthenogenese wordt genoemd. De jongen zijn allemaal vrouwtjes en genetisch identiek aan de moeder (het zijn natuurlijke clonen)


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Oefenfoto's

Nog enkele extra foto's ter illustratie, oefening maakt de meester


foto: Kirsten

Vrouw Procambarus alleni



foto: Kirsten

Vrouw Procambarus alleni



foto: Kirsten

Man Procambarus alleni


foto: Palikivi

Vrouw Cherax holthuisi


foto: Palikivi

Man Cherax holthuisi

Hartelijk dank Xavier voor deze zeer duidelijke uitleg en prima foto's.
Nu nog de kreeften op durven pakken...

Bedankt voor de informatie. Ik denk dat dit heel erg handig is.

bedankt voor deze heel duidelijke foto s, binnenkort zal ik mijn jonge kreeften eens als proefkonijnen gebruiken

mooie foto's..
nu moet ik nog proberen mijn kreeft te vangen en op zn rug te werpen
maar ik heb een beetje zitten spieken, volgens mij is het een dametje.

Mooie duidelijker uitleg hoor.
ik heb nog een vraagje.
ik zit er aan tedenken om later misschien ook wat kreeften te nemen
wat zijn leuke kreeften die niet tegroot worden
de Procambarus clarkii white vind ik wel leuk ook

en hoe pak je deze het beste vast, ik las ergens dat sommige de scharen naar achteren krijgen
en lijkt me erg pijnlijk als die in je vinger vast grijpen.

zijn deze qua temperatuur het zelfde tehouden als mijn garnalen

Thnx voor de uitleg en de foto's
Zo leer je nog eens wat bij

Mooie foto's en duidelijke uitleg

Onlangs werd deze sticky bijgewerkt met een nieuwe indeling en wat extra foto's.

We zoeken echter nog wat fotomateriaal, in het bijzonder om het geslachtsonderscheid bij Cherax kreeften te illustreren en de foto's van Chris Lukhaup op termijn te vervangen door foto's van onze leden.
Dus, heb je kreeften van het type Cherax en heb je mooie scherpe foto's van hun onderkant, of kan je hiervan foto's maken, dan zouden we dit erg op prijs stellen.

Elke bruikbare foto zal geplaatst worden met vermelding van de naam van de fotograaf.

De ingestuurde foto's moeten aan een paar eigenschappen voldoen:
*De geslachtsdelen van de kreeften (Cherax) moeten goed zichtbaar zijn
* De foto's moeten minimaal 900 pixels breed zijn
* Onscherpe of overbelichte foto's zijn uiteraard niet bruikbaar

De foto's (bij voorkeur in origineel formaat) mogen per mail gestuurd worden naar gek.database@gmail.com

Dank bij voorbaat

Acheron,
ik heb onlangs nog de paring kunnen filmen van mijn blue alleni's waarbij je ook goed de gonopoden ziet en hoe de vrouw word vastgehouden.
Laat maar weten of je intresse heb dan uplaod ik hem naar YT

Hey Spock, ja dat zou echt super zijn! Als je dat kan doen, dan zet ik een linkje naar jouw filmpje in het topic, we kijken er naar uit

Acheron, bij deze, hoop dat het duidelijk is en dat je er wat aan heb

we hebben er allemaal wat aan, dank je

Mooi en duidelijk filmpje.
Bedankt voor het plaatsen.